Bệnh Trầm Cảm (Major Depressive Disorder)

Trầm cảm không phải là khi bạn thấy buồn vì mọi thứ không xảy ra theo ý bạn. Trầm cảm là khi bạn thấy buồn mặc cho mọi việc vẫn đang diễn biến tốt đẹp, và cảm giác đó kéo dài dai dẳng đến mức ảnh hưởng nghiêm trọng đến cuộc sống hàng ngày.

Trầm cảm là gì? Định nghĩa và phân loại

Rối loạn trầm cảm chủ yếu (Major Depressive Disorder – MDD) là một rối loạn tâm thần nghiêm trọng được đặc trưng bởi tâm trạng buồn bã, tuyệt vọng hoặc mất hứng thú kéo dài ít nhất hai tuần, kèm theo nhiều triệu chứng khác ảnh hưởng đến suy nghĩ, cảm xúc và chức năng thể chất. Đây không phải là sự yếu đuối hay lựa chọn mà là một bệnh lý y tế thực sự cần được chẩn đoán và điều trị.

Trầm cảm khác với nỗi buồn thông thường ở chỗ nó không có nguyên nhân rõ ràng, không biến mất sau khi tình huống cụ thể được giải quyết và có xu hướng tái phát.

Dấu hiệu và triệu chứng nhận biết trầm cảm

Theo tiêu chuẩn chẩn đoán DSM-5, để được chẩn đoán trầm cảm, người bệnh cần có ít nhất 5 trong số các triệu chứng dưới đây kéo dài ít nhất 2 tuần:

• Tâm trạng buồn bã, trống rỗng hoặc tuyệt vọng hầu hết trong ngày, gần như mỗi ngày
• Mất hứng thú hoặc niềm vui với hầu hết các hoạt động từng yêu thích
• Thay đổi đáng kể về cân nặng hoặc cảm giác thèm ăn mà không cố ý
• Mất ngủ hoặc ngủ quá nhiều gần như mỗi ngày
• Kích động hoặc chậm chạp về thể chất đến mức người khác có thể nhận thấy
• Mệt mỏi hoặc mất năng lượng gần như mỗi ngày
• Cảm giác vô dụng hoặc tội lỗi quá mức không phù hợp với thực tế
• Khó tập trung, suy nghĩ hay đưa ra quyết định
• Suy nghĩ về cái chết, tự làm hại bản thân hoặc có kế hoạch tự tử

Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ

Trầm cảm không có một nguyên nhân duy nhất mà thường là kết quả của sự tương tác phức tạp giữa nhiều yếu tố:

• Yếu tố sinh học: Mất cân bằng các chất dẫn truyền thần kinh như serotonin, dopamine và norepinephrine; di truyền (người có thành viên gia đình mắc trầm cảm có nguy cơ cao hơn)
• Yếu tố tâm lý: Tính cách dễ lo lắng, lòng tự trọng thấp, xu hướng suy nghĩ tiêu cực
• Yếu tố môi trường: Sang chấn tâm lý, mất mát người thân, căng thẳng kéo dài, cô lập xã hội
• Yếu tố y tế: Một số bệnh mạn tính, rối loạn hormone, tác dụng phụ của một số loại thuốc

Trầm cảm ảnh hưởng đến cuộc sống như thế nào?

Trầm cảm không điều trị ảnh hưởng đến tất cả khía cạnh của cuộc sống. Về mặt công việc và học tập, người bệnh khó tập trung, năng suất giảm sút và thường xuyên vắng mặt. Về mặt xã hội, họ rút lui khỏi các mối quan hệ, mất kết nối với bạn bè và gia đình. Về mặt thể chất, trầm cảm làm tăng nguy cơ mắc các bệnh tim mạch, tiểu đường và làm chậm quá trình phục hồi sau bệnh.

Phương pháp điều trị trầm cảm hiệu quả

Tin tốt là trầm cảm có thể điều trị được. Khoảng 80-90% người bệnh phản ứng tốt với điều trị. Các phương pháp chính bao gồm:

• Tâm lý trị liệu: Đặc biệt là liệu pháp nhận thức hành vi (CBT) giúp thay đổi các mô hình suy nghĩ tiêu cực
• Thuốc chống trầm cảm: Được kê đơn bởi bác sĩ tâm thần, thường cần 4-6 tuần để phát huy hiệu quả
• Kết hợp cả hai: Thường hiệu quả hơn từng phương pháp đơn lẻ
• Thay đổi lối sống: Tập thể dục đều đặn, ngủ đủ giấc, dinh dưỡng lành mạnh và xây dựng mạng lưới hỗ trợ xã hội

Khi nào cần tìm kiếm sự giúp đỡ?

Nếu bạn hoặc người thân có những triệu chứng trên kéo dài hơn hai tuần và ảnh hưởng đến cuộc sống hàng ngày, hãy tìm đến bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý. Trầm cảm không phải là điều phải tự chịu đựng một mình. Tìm kiếm sự hỗ trợ chuyên nghiệp là hành động dũng cảm và khôn ngoan nhất bạn có thể làm cho sức khỏe của mình.